TRANG CHỦ PGD SƠ ĐỒ WEBSITE LIÊN HỆ
  
TRANG TIN CÁC ĐƠN VỊ
  Đang truy cập: 60  
 
5 3 1 2 5 4
 
 
Tài nguyên Tư liệu
Tôi viết bài thơ "Cúc ơi" ở ngã ba Đồng Lộc - Yến Thanh

 

             

        Ngày 20/4/1965, quốc lộ 1A qua Nghệ An - Hà Tĩnh bị cắt đứt, địch tập trung đánh vào ngã ba Đồng Lộc với mật độ bom đạn tăng dần. Mãi đến thời kỳ địch gọi là "ném bom hạn chế" từ 1/4/1968 đến 31/10/1968, thì toàn bộ lực lượng của Tổng đội thanh niên xung phong (TNXP) N55-P18 của chúng tôi được điều về đảm bảo giao thông ở túi bom chảo lửa này. Bảy đại đội TNXP gần 1000 cán bộ, đội viên rải trên các trọng điểm ác liệt đoạn từ cống 19 đến Địa Lợi. Riêng đại đội 552 (của tiểu đội 4 - Võ Thị Tần) được chốt chặn đoạn từ Cầu Tối trở vào Truông Kén khoảng 2km, đặc biệt là 300 mét từ Cầu Tối đến Trường Thành, chúng tập trung bom đạn huỷ diệt.  

          Từ cuối tháng 4/1968, đoạn 300m này chỉ còn là đống bùn nhão, đêm xe bò qua vệt bùn quánh quanh miệng hố bom. Dưới những vệt bùn bị đào lên lật xuống ấy là bổi, vọt, đá, đất tre, phên và ... bùn nhão bùng nhùng, xe qua như đưa võng. Chính là địa bàn chốt giữ của đại đội Võ Thị Tần và Hồ Thị Cúc suốt gần ba tháng trời (1/4/1968 đến 23/7/1968) nhưng cả tiểu đội gồm 15 nữ đội viên vẫn an toàn. Thế mà... ngày 24/7/1968 các tiểu đội khác vẫn làm việc trong 300m này để kịp thông xe ban đêm.

          Riêng tiểu đội 4 của Tần và Cúc được phân công đi đào công sự và hố hầm chữ A tại eo núi Trọ Voi (cách trọng điểm cũ khoảng 300m). Từ trưa, địch chỉ tập trung đánh ở toạ độ lửa ngoài Trường Thành. Đến khoảng 16h cùng ngày 24-7 thì tốp cuối cùng 3 chiếc máy bay phản lực tiêm kích rút ra biển. Bất ngờ một chiếc quay lại trút bom xuống đúng vị trí Tiểu đội 4. Một quả bom tấn dội đúng hầm của 10 cô ẩn nấp, chôn sống cả 10 cô. Khi tan khói bom, chạy lại thì không thấy cô nào mà xẻng cuốc mũ nón còn nằm ngổn ngang bên miệng hố bom. Cả VP Tổng đội, cán bộ Ty Giao thông, toàn bộ C552, C557 đổ dồn về đào bới. Sau hai tiếng thì tìm thấy 9 cô đã hy sinh nhưng thể xác vẫn còn nguyên như đang nằm ngủ. Cả 9 cô: Võ Thị Tần, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Nguyễn Thị Hà, Trần Thị Hường, Võ Thị Hợi, Hà Thị Xanh và Trần Thị Rạng đều ẩn nấp ở cái hào dài vừa đào xong. Riêng Hồ Thị Cúc (tiểu đội phó) không thấy. Có người nghi là Cúc chạy xa lên núi nên vừa khóc vừa gào vừa đào, kể cả tôi. Còn 9 cô lần lượt được đặt lên cáng thương khiêng về xếp một hàng ngang sau eo núi Bãi Địa (thuộc xã Xuân Lộc) cách đó chừng 2km. Đào tìm Cúc suốt chiều, đêm 24/7 và sáng ngày 25/7 vẫn biệt tăm (?).

           Chiều 25/7, Ty Giao thông vận tải Hà Tĩnh (nay là sở Giao thông Vận tải) điện cho máy ủi anh Uông Xuân Lý ra đào tìm. Trong khi anh Lý vận hành máy ra hiện trường thì chi bộ 552 họp do đồng chí Nguyễn Hải Đường bí thư chủ trì. Nghị quyết của chi bộ là: tiếp tục đào bằng tay, sự đào bằng máy sẽ làm nát thi thể của Cúc thì đau xót quá. Vì thế, máy ủi anh Lý ra hiện trường lại phải đánh về. Tại BCH đại đội 552, 10 các hòm đã khiêng đi 9 cái, còn cái hòm của Cúc lúc này dân mê tín, dù thương nhưng họ vẫn bắt khiêng ra ngoài vườn. Tự nhiên nỗi xúc động thương xót dâng trào trong tôi. Tôi chạy ra vườn tro (*) nhà BCH C55, ngồi cạnh hòm của Cúc vừa khóc vừa viết. Viết nhưng chưa đặt được tên bài. Tôi nhớ gì viết nấy, khi nhớ lại hình ảnh 9 cô được đặt trên 9 cáng xếp hàng ngang, da dẻ còn hồng hào tôi cứ ngỡ là tiểu đội đang tập hợp lúc còn sống. Tôi cứ viết thế, viết như một ký sự tuyến lửa bằng thơ:

Tiểu đội đã xếp một hàng ngang
Cúc ơi! Em ở đâu không về tập hợp
Chín bạn đã quây quần đủ hết
Nhỏ, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Xanh
A trưởng Võ Thị Tần điểm danh
Chỉ thiếu mình em
Chín bỏ làm mười răng được

          Khi sắp 9 tên tôi chủ ý đặt Rạng Xuân Xanh ra sau câu để toát lên cái "bi" có "hùng". Đồng thời nghĩ đến 10 mới có 9 tôi vội nhớ câu phương ngôn của cha ông thường dạy "Ở đời cũng phiên phiến thôi, chín bỏ làm mười, căn kẹ chi lắm". Nhưng 9 là 9 con người, 10 là 10 anh hùng, tôi phản bác lại như một lời ai oán: "chín bỏ làm mười răng được". Và diễn tiến sau đó... cứ thực mà viết. Chỉ đến đoạn nhớ về quê Cúc (xã Sơn Bằng, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh) có dòng sông Ngàn Phố bạt ngàn xanh trong, quê Cúc có loại quýt ngon nổi tiếng tôi lại viết:

Cúc ơi! Về với bọn anh
Tắm nước trong Ngàn Phố
Ăn quýt đỏ Sơn Bằng
Chăn trâu cắt cỏ

          Mạch cảm xúc tự nhiên chảy cho đến khi hoàn thành là 3 tiếng đồng hồ. Đến lúc đặt tên bài là "Hồn Trinh nữ ở đâu" viết rồi lại xoá. Tôi nghĩ nội dung cả bài như một bài điếu sao bài lại vẽ ra lãng mạn như Nguyễn Bính. Nguyễn Bính xưa khóc người hàng xứ nhưng mình khóc người thân với lòng căm thù, xót xa, gần gũi. Tôi quyết định để giản dị hai chữ "Cúc ơi". Tôi không dám đọc lại và dí vào túi áo chỉ sợ ai bắt được họ lại mắng mình là anh vô tâm, vô cảm. Trong hoàn cảnh này lại thơ với thẩn.

           Suốt chiều 25/7, đêm 25/7 và tận trưa 26/7/1968 mới tìm thấy Cúc đang ngồi trong hầm tròn, đầu đội nón bẹp dí, và vai còn dựng cái cuốc. Mười đầu ngón tay toe toét còn đọng máu khô. Chắc Cúc đã dùng hai tay cào bới trong tuyệt vọng khi biết mình đã bị vùi dưới hố bom khá sâu. Mà đào sao được khi quả bom tấn lao từ hàng ngàn mét độ cao lại gặp phải đất sỏi đồi rắn, sức công phá phi thường. Hố bom có đường kính 15 mét, sâu 9 mét, tương đương với 1700m3 đất đồi lấp đè 10 cô (mãi 5 ngày sau tôi đo được số liệu trên).

         Ở đơn vị 552 thường gọi Hồ Thị Cúc là "Cúc mục". Vì Cúc còi cọc, mặt choắt lại, mắt luôn nhìn xuống, tóc cụt cỡn loe hoe như đuôi bò, mặt dợm buồn, hiền lành, tốt bụng nhưng kiệm nói. Lên 1 tuổi (1945), cha Cúc chết đói. Mẹ con Cúc ở với ông nội và o Loan. Ông nội mất, mẹ tái giá lúc 4 tuổi - Cúc được chú ruột và o Loan nuôi lớn tận ngày đi TNXP. Thường ngày Cúc chăn trâu cắt cỏ, lên 8 tuổi, Cúc bị một nồi cám lợn đang sôi sục đổ vào mình bỏng nặng. Thoát chết nhưng để lại một vết sẹo suốt từ vai xuống thắt lưng nhưng Cúc dấu cả tiểu đội.

            Viết như thế để bạn đọc hiểu rằng: Tại sao tôi lại chọn Cúc để mượn Cúc nói lên cả tiểu đội anh hùg. Những năm tháng ấy... Tôi và tiểu đội 4 Võ Thị Tần như anh em trong nhà, tôi thường vẽ gối, khắc bút, bày toán, văn cho các o. Tôi sáng tác cả hoạt cảnh, tấu thơm hò cho các o diễn...

           Ba mươi tám năm trôi qua, tôi không thể nào quên được 6 năm sống bên những người anh hùg ở Ngã ba Đồng Lộc thời CMCN. Tôi xin cảm ơn bạn đọc gần xa đã yêu quý bài thơ "Cúc ơi" của tôi. Như một nhân chứng lịch sử. Rồi đây tôi cũng sẽ về với tiểu đội 4, nhưng phim "Ngã ba Đồng Lộc" vẫn còn, các tuyển tập thơ, bài thuyết minh ở khu di tích Ngã ba Đồng Lộc còn đó. "Cúc ơi" sống là tôi còn sống.

Vinh 19/5/2006

(*) Theo nguyên bản không biết là trọ, cọ hay là tre

Viết bởi Khải Nguyên - 01 Mar 2009.

 

Ngày 08/07/2011
 
[ In trang ][ Xem & in ][ Gửi mail ][ Đầu trang ][ Trở lại ]
 
Ý kiến bạn đọc
Cam on trang mang. Toi đa đoc bai tho nhieu lan. Moi lan đoc la 1 lan dang trao cam xuc xot thuong 10 nu anh hung, toi tim mai hom nay moi thay nhung dong tu sư cua nha tho Yen Thanh, moi hieu ro xuat su chi tiet cua bai tho
phung van nhien, Thuan My Ba Vi Ha Noi , 13/08/2013
anh Yen Thanh than men. duoc doc cam tuong cua anh khi viet bai tho " cuc oi" cam on anh da de lai cho chung toi duoc doc de roi nuoc mat. bai hat cuc oi ma nhac sy nguyen trung nguyen da pho tho anh that sau sac cam dong.toi cung la mot nguoi linh chien dau. dong doi toi cung da nga xuong,toi cung da khoc, nay ky niem 66 nam TBLS nghe lai bai "cuc oi"ma nuoc mat lai vong quanh thuong dong doi cua minh.mot lan nua cam on anh va nhac sy.
nguyen duy tuân , 71 thang long phuong 4 quan tan binh thanh pho ho chi minh , 24/07/2013
Đọc bài viết tôi rất cảm động về những người con gái HT đã hi sinh cả tuổi xanh cho đất nước. Trong bài viết có đoạn "Tôi chạy ra vườn tro" đây không phải là cọ hay tre. Đây là loài cây ở HT rất nhiều gọi là tro quả bùi rất thơm, lá được dùng làm lợp nhà. Giờ đi xa quê nhưng tôi vẫn nhớ nó, một món ăn rất ngon.
Nguyễn Quốc Trung, Hà Tĩnh , 08/07/2013
Tiếng chuông Đồng Lộc. Tiếng chuông ngân vang vọng giữa trời. Rung bốn hướng ,về mười phương phật, Vút trời xanh ,truyền vào lòng đất. Rung động con tim khối óc mỗi người. ************ Chúng Tôi đi trong xúc động bồi hồi, Đường ngập nắng, rừng cây đứng nghiêm trang quá, Thương mẹ già về từ muôn ngả. Cây bồ kết vươn mình tỏa lá xanh tươi. ****** Dòng xe, dòng hoa ,dòng lòng thương cảm. Lặng lẽ cúi đầu cố kìm nước mắt rơi, Ánh hào quang rực sáng bầu trời, Hồn các chị hóa vào sông vào núi. ******** Hàng thông ban trưa thầm thì con gái, Phút nghẹn lòng những điều ước đơn sơ. Quả bồ kết gội đầu cũng đi vào mỗi ước mơ. Bữa ăn có rau cũng là niềm ao ước. ***** *Thương chị trên chiến trường ác liệt Ánh trăng soi đường như lưu luyến trời đêm, Lòng biển mẹ hiền thổi mát ru con. NÚi Hồng thân cha nghiêng sườn che nắng. **** Chúng tôi đi trong bầu trời im lặng, Đem đến nơi này nặng nỗi tri ân, Mõi người đi là một nén hương lòng, Mong các chị sớm về nơi siêu thoát. ******* Từ trên cao nhìn về quê mình bát ngát. Màu xanh đang hàn thịt da lành, Đồng Lộc hiên ngang khúc hát quân hành, Tô thêm thắm tượng đài bất khuất. ********* Những người sống và những người đã khuất, Cùng hát vang khúc nhạc dựng xây, Từ hôm nay và mãi mai sau, Nguyện bước tiếp theo con đường các chị.
Lưu Tiến Lễ, THPT Đồng Quan-Hà Nội , 30/05/2013
May mắn răng còn lại bài thơ để chúng tôi cùng anh khóc những anh hùng Đồng lộc.
lưu Tiến Lễ, hà nội , 17/03/2013
E đọc bài thơ và đoạn viết về chị Cúc mà nước mắt e ko thể cầm duoc cứ rơi hoài ah,và bài thơ được chuyển thể thành bài hát "Cúc oi"e hát mấy ngày luôn.
Trần KhánhToàn, Tỉnh Bình Dương , 23/02/2013
Ý kiến của bạn
Họ và tên *
Điện thoại Email :
Địa chỉ *
Nội dung *

Tin đáng chú ý
Nhà thơ Y Phương: “Nói với con” cũng chính là nói với lòng mình!
Những ngôi sao xa xôi - Lê Minh Khuê
Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long
 PM TÁC NGHIỆP
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHƯƠNG HƯNG
Trưởng ban biên tập: Thầy Nguyễn Đức Hà - Hiệu trưởng
Địa chỉ: Xã Phương Hưng, Huyện Gia Lộc, Tỉnh Hải Dương
Điện thoại: 0320.3716214 - Fax: 0320.3716214